Szukasz psychologa sportu lub pracy w Krakowie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszym gabinecie!

Zachowanie społeczne a osobowość danego człowieka cz. II

Reakcje często są związane ze sobą także dzięki temu, że są funkcjonalnie równoważne i jedna może zastępować drugą. Osoba, którą spotykamy po raz pierwszy, może uścisnąć nam dłoń lub pozdrowić nas słownie. W obu wypadkach osoba ta zachowuje się przyjaźnie i niezależnie od tego, którą reakcję wykona, prawdopodobnie zostanie ona wzmocniona w ten sam sposób. Poprzednio w sytuacjach tego typu obie reakcje przypuszczalnie były wzmacniane równie często. Dzięki temu wystąpienie każdej z nich będzie równie prawdopodobne, a różnica między bodźcami odpowiedzialnymi za emitowanie jednej bądź drugiej reakcji może być tak subtelna, że w praktyce nie można przewidzieć, która z nich wystąpi. W takich wypadkach możemy najwyżej przewidywać ogólne cechy zachowania, którego wystąpienia oczekujemy.

Jest interesujące, że ta sama sytuacja nie musi wywoływać tego samego zachowania u różnych osób. Jako przykład może posłużyć pracownik zabiegający o uzyskanie podwyżki u swego pracodawcy. Jedna osoba może przedstawić swe życzenia w sposób agresywny, druga może uczynić to bardzo uprzejmie, a nawet służalczo. Gdybyśmy zapoznali się z przeszłymi doświadczeniami osoby, która reaguje agresywnie w gabinecie zwierzchnika, to okazałoby się, że w historii życia tej jednostki zachowanie agresywne było wzmacniane najczęściej, a prawdopodobnie było wzmacniane także w szerszym zakresie różnych sytuacji. W wypadku drugiej osoby agresywne zachowanie mogło być karane przykrymi następstwami, a zachowanie służalcze mogło być wzmacniane pozytywnie. W takiej mierze, w jakiej poprzednie sytuacje wywołujące takie zachowania są podobne do sytuacji, w której pracownicy proszą o podwyżkę, oczekujemy przejawienia się tych dwóch różnych i przeciwstawnych kategorii zachowania. Oczywiście w tej sytuacji tylko jeden z tych sposobów podejścia może być skuteczny – być może tylko osoba zachowująca się służalczo otrzyma podwyżkę. Zachowanie tej osoby zostanie więc wzmocnione, podczas gdy zachowanie osoby agresywnej nie zapewni jej wzmocnienia. Jednakże agresywny sposób bycia osoby, która nie otrzymała wzmocnienia, może się wyraźnie nie zmienić. Większość zachowań poza laboratorium jest wzmacniana tylko sporadycznie, a jak przekonaliśmy się na przykładzie gołębia, wzmocnienie sporadyczne wytwarza zachowanie o dużej stałości i trwałości. Jest prawie pewne, że wzmocnienia otrzymywane w przeszłości przez osobę agresywną miały charakter sporadyczny, a więc stopień wygaszania agresywnego zachowania wskutek jednorazowego braku wzmocnienia będzie prawdopodobnie bardzo mały. Ponadto gdy te same dwie osoby poproszą o podwyżkę w innych okolicznościach, na przykład u innego pracodawcy, skuteczny może być agresywny sposób podejścia, a więc tym razem zasada wzmacniania będzie odwrotna. W związku z tym pojawia się nowy czynnik komplikujący sprawę. Ktoś może wykazywać znacznie większą zdolność odróżniania tych dwóch typów pracodawcy, a jego zachowanie może w końcu dostosować się do tego w taki sposób, że będzie częściej odpowiednie do różnych rodzajów sytuacji. Można powiedzieć, że osoba ta ma zdolność oceniania ludzi i regulowania swego zachowania zgodnie ze swą oceną. W systemie Skinnera procesy wchodzące w grę w tym wypadku to wzmacnianie różnicowe i różnicowanie.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.