Szukasz psychologa sportu lub pracy w Krakowie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszym gabinecie!

TEORIA OSOBOWOŚCI A INNE TEORIE PSYCHOLOGICZNE CZ. II

Powstaje pytanie: czy istnieją ogólne teorie zachowania, które nie są po prostu teoriami osobowości? Jedna z możliwości jest taka, iż teoria, która bywa zwykle określana jako motywacyjna, może być ogólną teorią zachowania, a jednak różnić się od teorii osobowości. Właściwie jeśli teoria dotyczy wyłącznie procesów motywacyjnych, nie jest teorią ogólną, aczkolwiek teorie traktowane zazwyczaj jako motywacyjne – na przykład psychoanaliza, hormizm, teoria Murraya – są również teoriami osobowości. Jak się jeszcze przekonamy, problemy motywacyjne mają zasadnicze znaczenie dla każdej teorii osobowości. Jeśli zatem teoria dotyczy tylko procesów motywacyjnych, jest ona teorią jednej dziedziny: jeśli zaś obejmuje szersze zagadnienia, jest pewnym rodzajem teorii osobowości.

Istnieje też taka możliwość, że niekiedy teoria uczenia się jest na tyle ogólna, iż ma charakter ogólnej teorii zachowania. Jak zobaczymy to w dalszych rozdziałach, niektórzy teoretycy próbowali uogólniać teorie uczenia się, tak iż stały się one podobne pod względem zakresu do innych ogólnych teorii zachowania. W takich wypadkach teoria uczenia się przestaje być wyłącznie teorią uczenia się i staje się teorią osobowości, czyli ogólną teorią zachowania. Takie uogólnione modele mają oczywiście odrębne cechy, związane ze źródłami, z których się wywodzą, ale pod względem ukierunkowania i własności logicznych nie różnią się od innych teorii osobowości.

Postawienie na jednej płaszczyźnie teorii wywodzących się z laboratoriów, w których badano zachowania zwierząt, i teorii, które powstawały w gabinetach psychoterapeutów, może wydać się nieco sztuczne. Jeśli jednak rozpatrujemy teorie z punktu widzenia ich ogólnej struktury i stawianych sobie celów, a nie z punktu widzenia ich szczegółowych założeń dotyczących zachowania i źródeł, z których się wywodzą, to widać wyraźnie, iż wszystkie ogólne teorie zachowania są do siebie podobne. W takim ujęciu wszystkie ogólne teorie zachowania są teoriami osobowości i vice versa. W tej obszernej grupie teorii można dokonać wielu rozróżnień i w następnej części rozdziału zajmiemy się niektórymi własnościami mogącymi służyć jako kategorie rozróżnienia czy porównywania teorii osobowości. Na podstawie tych własności można ustalić kilka podgrup czy klasyfikacji.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.