Szukasz psychologa sportu lub pracy w Krakowie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszym gabinecie!

Stanowisko uczonych behawiorystycznych

W pewnych okolicznościach bodźce szkodliwe dla zdrowia, niebezpieczne lub nieakceptowane społecznie są bardzo silnymi wzmocnieniami pozytywnymi dla człowieka. Ilustracją tego zjawiska są niezliczone przykłady. Dla wielu ludzi alkohol i narkotyki, zboczenia seksualne i przestępstwa, czynności biurokratyczne i. nadużywanie władzy posiadają wysoką wartość nagradzającą. Fakt ten wywołuje niepokój. Na szczęście inżynieria behawiorystyczna wypracowała pewne metody, które z dużym powodzeniem pozwalają wyeliminować takie zachowania.

Chociaż metody te można stosować do różnych sytuacji, to jednak najczęściej wykorzystuje się je w procesie oduczania alkoholików. W wielu krajach alkoholizm stanowi jeden z najtrudniejszych problemów. Poglądy na temat jego przyczyn, przebiegu i leczenia są podzielone. Niektórzy specjaliści, na przykład psychoanalitycy, snują wręcz fantastyczne hipotezy o osobowości alkoholika. Według nich alkoholicy posiadają neurotyczny charakter, silne poczucie niższości lub nieświadomą potrzebę dominacji: często określa się ich jako ludzi niedojrzałych emocjonalnie, którzy dążą do samodestrukcji. Wszystkie te hipotezy są mało prawdopodobne: w każdym razie na podstawie wymienionej listy cech nie udało się odróżnić alkoholików od niealkoholików.

Stanowisko uczonych behawiorystycznych na ten temat jest dość skonkretyzowane. Według nich człowiek staje się alkoholikiem w procesie uczenia się społecznego. Pod wpływem niekorzystnej sytuacji rodzinnej, nacisku kolegów czy warunków pracy za- wodowej alkohol może stać się wzmocnieniem pozytywnym. Szczególną rolę w ukształtowaniu nawyku picia alkoholu posiada środowisko: w sytuacji stresowej, w której brak jest stymulacji pozytywnej, rola alkoholu wyraźnie wzrasta, ponieważ redukuje on napięcie psychiczne i pobudza do działania.

Aby uzasadnić twierdzenie o wpływie alkoholu na zachowanie, chciałbym przytoczyć pewien eksperyment, który zrobił na mnie wielkie wrażenie.18 W czasie badań uczono koty wykonywania skomplikowanej reakcji instrumentalnej, za którą otrzymywały pokarm. Po pewnym czasie zamiast pokarmu zastosowano szok elektryczny: ten awersyjny bodziec całkowicie zahamował aktywność zwierzęcia. Interesujące, że podanie w tym trudnym okresie małej ilości alkoholu znów wywołało reakcję kota: pod wpływem tego środka zaczął on ponownie wykonywać działania instrumentalne. Ponadto zaobserwowano – i to jest szczególnie ciekawe – że po serii szoków, a więc w trudnej sytuacji stresowej, kot wolał mleko zawierające 5 procent alkoholu od mleka czystego. Preferencje te są odwrotne w sytuacji normalnej. Chociaż zachowanie ludzi jest bardziej skomplikowane niż zachowanie zwierząt, to jednak istnieją dane, że alkohol jest silnym wzmocnieniem reakcji człowieka: pobudza go do działania, zmniejsza reakcje unikania i ucieczki oraz powoduje, że sytuacja stresowa staje się bardziej znośna.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.