Szukasz psychologa sportu lub pracy w Krakowie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszym gabinecie!

Rozumienie głównych założeń teoretycznych

Decyzja w sprawie wyboru interpretacji, z którymi Czytelnik powinien się zapoznać, nasuwa duże trudności, ponieważ jest ich dość dużo, szczegółowe zaś omówienie każdej z nich wymagałoby odrębnej publikacji. Skoncentruję się więc prawie wyłącznie na przedstawieniu tych interpretacji, które – jak sądzę – mają doniosłe znaczenie dla współczesnego rozumienia procesu uczenia się i które ukierunkowały i nadają obecnie kierunek psychologicznym badaniom eksperymentalnym.

Aby ułatwić rozumienie głównych założeń teoretycznych, na których oparte są poszczególne interpretacje, nie będę relacjonować tych interpretacji w układzie chronologicznym, lecz podzieliwszy je na trzy grupy obejmujące: 1) interpretacje odwołujące się do procesów poznawczych: 2) interpretacje oparte na odruchu warunkowym klasycznym: 3) interpretacje, w których szczególną rolę przypisuje się odruchowi warunkowemu instrumentalnemu. W podziale tym, opartym‘na przesłankach metodologicznych, uwzględniam odmienność metody eksperymentalnej stosowanej w badaniach, na podstawie których wyprowadzano uogólnienia. Interpretacje poznawcze zostały sformułowane jako uogólnienia wyników badań dotyczących zachowania złożonego, występującego bardzo często w życiu codziennym. Autorzy uznający teorie poznawcze wyrażają też pogląd, iż dla zrozumienia mechanizmu uczenia się nie wystarczy tylko znajomość bodźców i reakcji, czemu tak wielką wagę przypisują najczęściej twórcy pozostałych interpretacji.

Interpretacje oparte na odruchu warunkowym klasycznym i odruchu warunkowym instrumentalnym powstały jako rezultat eksperymentów nad stosunkowo prostymi formami uczenia się. W eksperymentach tych zarówno bodźce działające na uczącego się osobnika, jak i reakcje wykonywane w odpowiedżi na nie są starannie kontrolowane.

Nie wypowiadając się na temat podobieństw i różnic między odruchem warunkowym klasycznym i odruchem warunkowym instrumentalnym mogę stwierdzić, że otrzymuje się je w wyniku zastosowania odmiennej metody badawczej. To właśnie skłania mnie do wyróżnienia jako odrębnych grup interpretacji opartych na odruchu klasycznym i interpretacji uwzględniających odruch instrumentalny.

Omawiając poszczególne interpretacje spróbuję przedstawić poglądy ich autorów na kilka najistotniejszych zagadnień ujmowanych w następujących aspektach: 1) przedmiotu uczenia się, 2) roli wzmocnienia, 3) liczby i rodzaju procesów będących podłożem uczenia się. Niekiedy uwzględnię inne czynniki, jeżeli – według autora interpretacji – są one konieczne, aby uczenie się doszło do skutku.

Poglądy na temat przedmiotu uczenia się cechowała rozbieżność. Jedni autorzy przyjmowali założenie, iż uczenie się jest procesem poznawczym. W wyniku uczenia się osobnik dostrzega zależności, których dawniej nie widział, i w ten sposób zdobywa wiedzę o tym, „co prowadzi do czego” i jakie znaki (sings) prowadzą do celu (significate). W tym ujęciu uczenie się jest procesem typu S-S (stimulus-stimulus). Inni badacze sądzili, że uczenie się jest procesem polegającym na kojarzeniu bodźców z odpowiednimi reakcjami, a więc jest typu S-R (stimulus-reactione).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.