PSYCHOLOGIA KONSTYTUCJONALNA SHELDONA

Przeciętnemu, szaremu człowiekowi cechy fizyczne bliźnich mówią wiele o różnych aspektach ich osobowości. „Dobrze wiadomo”, że grubasy są wesołe i leniwe, że osobnicy chudzi są nieśmiali i ponurzy, że rude włosy znamionują ludzi łatwo wpadających w gwałtowny gniew. Można by zestawić obszerny słownik takich diagnostycznych stwierdzeń i tym właśnie zajmowali się dawni badacze, tacy jak Lavater (1804) oraz Gall i Spurzheim (1809). Inni badacze zachowania ludzkiego (Rostan, 1824: Viola, 1909: Sigaud, 1914: Naccarati, 1921: Kretschmer, 1921) wysuwali podobne twierdzenia i często starali się wprowadzić kontrolę empiryczną przy wykazywaniu istnienia takich zależności. Tak więc w przeszłości wielu uczonych podzielało pogląd dzisiejszego szarego człowieka, że zachowanie jest pod ważnymi względami związane z obserwowalnymi aspektami fizycznej budowy jednostki. Obecnie jednak – co może wydawać się zaskakujące – niewielu znalazłoby się psychologów w Stanach Zjednoczonych, którzy wyznawaliby ten pogląd.

Akceptacja danej teorii czy pewnego materiału dowodowego nie zależy tylko od danych empirycznych, jakie można zebrać dla jej uzasadnienia. Jest wiele względów odgrywających ważniejszą rolę, a wśród nich stopień zgodności tych sformułowań z przekonaniami czy uprzedzeniami dominującymi w danym czasie i danej kulturze. Trudności, jakie napotkał Galileusz w swych dążeniach do rozwiązania koncepcji wszechświata, będącej przeciwieństwem popieranych przez Kościół poglądów Arystotelesa, są jedynie szczególnie dramatycznym przykładem procesu, który w łagodniejszej formie przebiega nieustannie we wszystkich empirycznych dyscyplinach. Różni uczeni pisali przekonywająco o niechęci większości współczesnych psychologów do bezstronnego traktowania badań nad spostrzeganiem pozazmysłowym (dziedzina parapsychologii), prowadzonych przez Rhine’a i jego współpracowników. Prócz tego przykładu można by podać wiele innych, być może obejmujących również psychologię konstytucjonalną.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *