Szukasz psychologa sportu lub pracy w Krakowie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszym gabinecie!

Przesłanki rozwoju psychicznego

Myśl o istnieniu tak zwanych nadwrażliwych okresów, okresów zwiększonej wrażliwości na określony rodzaj oddziaływań (na ich szczególną rolę w rozwoju dziecka zwracał uwagę L. S. Wygotski, o nadwrażliwych okresach kształtowania się „organów czynnościowych” pisze A. N. Leontiew, ich znaczenie podkreśla B. G. Ananiew), jest jeszcze niedostatecznie rozpowszechniona w pracach z zakresu psychologii rozwojowej. Wiele faktów wskazuje na to, że w poszczególnych etapach wieku dziecięcego powstają zwiększone, czasem niezwykłe możliwości rozwoju psychiki w określonym kierunku, możliwości o charakterze czasowym, przejściowym.

Jest to bardzo istotne, że niektóre przesłanki rozwoju psychicznego kształtują się, zaczynają działać w różnych okresach i jedne mogą w jakimś stopniu wypierać inne, osłabiać je i zanikać. Prawdopodobnie w przebiegu rozwoju związanego z wiekiem istnieją optymalne okresy dla tworzenia się i szybszego rozwoju określonych zdolności.

Już z tego, co zostało do tej pory powiedziane, wynika, że mamy prawo mówić o rozwojowych czynnikach uzdolnienia, mając na myśli uwarunkowane wiekiem większe możliwości rozwoju, niepowtarzalne zalety danego etapu rozwojowego.

Istnieją podstawy do przypuszczeń, że podczas zmian rozwojowych, wynikających z wieku, wychodzą na jaw między innymi różne aspekty przesłanek zdolności ogólnych, na każdym etapie rozwoju przeważa określony aspekt tych zdolności. Przy tym szczególne zainteresowanie budzą obserwacje, z których wynika, że pewne właściwości powstające wraz z wiekiem mogą być przejściowe w przypadku jednych dzieci, natomiast u innych utrwalają się i stają się składnikiem ich osobowości.

Znaczenie właściwości zwiążanych z wiekem w zdolnościach ogólnych

Dokładniejsza analiza problemu znaczenia właściwości związanych z wiekiem w powstawaniu zdolności ogólnych wymaga przede wszystkim nagromadzenia wiedzy o właściwościach związanych z wiekiem, zbadania tego, co wnoszą kolejne etapy rozwojowe.

Przez szereg lat przeprowadzaliśmy systematyczne obserwacje w kilku szkołach moskiewskich. Badaniami objęto uczniów klas II, VI i IX, tj. dzieci w wieku 8- 9, 12 – 13 i 15 – 16 lat. Interesowały nas głównie te właściwości związane z wiekiem, które można traktować jako przesłanki rozwoju zdolności ogólnych. U uczniów klas II zwracają uwagę takie cechy, jak: zwiększona wrażliwość, bezkrytyczna gotowość do przyswajania materiału, wiara w prawdziwość tego, czego się ich uczy. Te właściwości są gwarancją skuteczności nauczania i wychowania w młodszym wieku szkolnym. Duża_ wrażliwość, gotowość do przyswajania to bardzo ważne strony intelektu, charakteryzujące zalety umysłowe również w przyszłości. Inne właściwości wysuwają się na pierwszy plan w przypadku VI-klasistów: wkroczenie w wiek dorastania charakteryzuje się nowym poziomem samodzielności. Młodzież w wieku 12 – 13 lat charakteryzuje potrzeba działania, duża energia i szeroki wachlarz zainteresowań: te cechy wyprzedzają w swym rozwoju pozostałe aspekty osobowości. Właściwości o tak dużym znaczeniu w wieku młodzieńczym nie znikają bez śladu – mogą one stać się przesłanką aktywności twórczej w przyszłości. W przypadku IX-klasistów zauważa się przede wszystkim procesy analizy myślowej, gotowość do rozwiązań i szczególną emocjonalność, wrażliwość. Takie połączenie cech typu „myśliciela” i „artysty” stanowi niepowtarzalną, swoistą cechę tego wieku i jest ściśle związane z możliwościami wielostronnego rozwoju. Dorastającą młodzież w wieku 15-16 lat cechują również dążenia do ważnych celów życiowych, skłonność do samoregulacji i wychowywania siebie samego.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.