Szukasz psychologa sportu lub pracy w Krakowie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszym gabinecie!

Procesy nieświadome według Dollarda i Millera – kontynuacja

Zdaniem Dollarda i Millera wyparcie można przedstawić w postaci kontinuum rozciągającego się od słabej skłonności do niemyślenia o pewnych rzeczach aż do najbardziej usilnego unikania zagrażających treści. Sądzą oni ponadto, że główne źródło tej tendencji można wykryć w treningu okresu dziecięcego, często wytwarzającym strach przed pewnymi myślami. Gdy już rozwinął się strach przed jakąś myślą, wówczas proces wyparcia można łatwo wyjaśnić w kategoriach redukcji bodźców popędowych dzięki „niemyśleniu”. Dzieci często się karze za używanie pewnych słów uznanych za tabu: tak więc sam wypowiedziany symbol słowny, bez czynności, wystarczy, by spowodować wymierzenie kary. Dziecko może też oznajmić zamiar zrobienia czegoś złego i zostać ukarane, zanim popełni ten czyn. Może również myśleć o czymś, czego nawet nie wyraża słownie, lecz rodzice odgadują to trafnie na podstawie zachowania ekspresyjnego lub innych sygnałów i karzą dziecko za to. Często karze się dziecko za to, co zrobiło w przeszłości, tak że kara towarzyszy myśli o danym czynie, a nie samemu czynowi. Wszystkie te i podobne doświadczenia powodują wytworzenie się generalizacji z danego czynu, czyli zewnętrznego zachowania prowadzącego do kary, na samą myśl o tym czynie, to jest na jego symboliczną reprezentację. Jednostka jest jednak zdolna nie tylko do generalizacji z czynu zewnętrznego na myśl, lecz także potrafi je rozróżniać. U jednostki dobrze przystosowanej jest to proces niezwykle ważny i skuteczny. Osoba taka zdaje sobie sprawę, że pewnych myśli nie można nigdy wyrażać w pewnych sytuacjach, natomiast stosunkowo swobodnie może zajmować się takimi myślami prywatnie.

Zakres i głębokość wyparcia zależy od wielu czynników. Należą do nich: możliwe różnice pod względem wrodzonej siły reakcji strachu: stopień zależności od rodziców i związana z tym siła oddziaływania na dziecko groźby utraty miłości: natężenie urazów czy też wywołujących strach sytuacji, na które było narażone dziecko.

Ogromne znaczenie świadomości wynika z ważnej roli oznaczeń słownych w procesie uczenia się, zwłaszcza w związku z działaniem wyższych procesów umysłowych. Wskazywaliśmy już, że za pomocą symboli słownych można usprawnić procesy generalizacji i różnicowania, a jeśli oznaczenia słowne się wyeliminuje, wówczas dana jednostka funkcjonuje na znacznie bardziej pierwotnym poziomie intelektualnym. Osoba taka musi stać się bardziej uzależniona od konkretów i działających na nią bezpośrednio bodźców, a jej zachowanie zaczyna przypominać zachowanie dzieci (lub nawet zwierząt), u których pośrednicząca rola języka jest znacznie słabiej rozwinięta.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.