Inteligencja jako ogólna zdolność uczenia się

Według poglądu wielu psychologów i pedagogów inteligencję można zdefiniować jako ogólną zdolność uczenia się, rozumowania, przyswajania pojęć i operowania abstrakcją (Binet, 1905: Terman, 1916). Dawid Wechsler (1944) definiuje ją jako „sumaryczną czy też globalną zdolność jednostki, pozwalającą jej działać w sposób celowy, racjonalnie myśleć i skutecznie radzić sobie z otoczeniem”1. Jak widać, definicje te niezbyt różnią się od piagetowskiej definicji inteligencji, zwłaszcza inteligencji typowej dla człowieka dorosłego. Pytanie, które wywołuje rozbieżności (niekiedy i gwałtowne spory) brzmi: „co tłumaczy obserwowalne wśród jednostek różnjce w zdolnościach czy też możliwościach uczenia się?” Mówiąc ściślej, idzie o to, czy ludzie rodzą się z odmiennymi możliwościami i ogólnymi zdolnościami uczenia się, czy też różnice te są wynikiem zróżnicowanych doświadczeń środowiskowych, czyli różnic pod względem sposobności uczenia się. Pytanie to, znane jako spór „natura czy wychowanie”, co jakiś czas staje się przedmiotem ożywionej polemiki, odkąd ludzie zaczęli się zastanawiać, w jaki sposób stają się takimi, jakimi są. Od 1969 roku ponownie wszczęto szeroką i gorącą dyskusję na temat tego, co często określa się mianem dylematu Jensena. W pewnym obszernym artykule Jensen (1969) postawił pytanie: „jak dalece możemy podnieść I.I. i osiągnięcia szkolne?” Jensen przedstawił w swym artykule dane, uzasadniające pogląd, iż o inteligencji w istotny sposób (w 80%) decyduje dziedziczność, a środowisko ma w jej kształtowaniu udział znacznie mniejszy (20%). Dane te, same w sobie nie wywołałyby aż takiego zainteresowania – rozważania na temat wpływu dziedziczności i środowiska na inteligencję często prowadziły do zbliżonych oszacowań. Punktem spornym w pracy Jensena było stwierdzenie, iż istnieją wyraźne, przypisane głównie czynnikom genetycznym, różnice między średnią inteligencją (mierzoną określonymi testami) różnych populacji: różnice te są szczególnie widoczne przy porównywaniu grup ludzi białych i czarnych, przy czym wyższe wyniki uzyskują ludzie biali. Niedługo po opublikowaniu tego artykułu pojawiły się inne prace uznanych autorytetów z dziedziny genetyki i psychologii, podtrzymujące ustalenia Jensena (Shockley, 1971: Henstein, 1971: Eysenck, 1971).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *