Szukasz psychologa sportu lub pracy w Krakowie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszym gabinecie!

Badania dotyczące zdolności matematyczne

S. I. Szapiro, badając swoich uczniów klasy IX, podzielił ich przy pomocy innych nauczycieli na trzy grupy na podstawie zdolności w dziedzinie matematyki, fizyki i literatury (wzięto pod uwagę przedmioty „najbliższy” i „najdalszy” w stosunku do matematyki). Spośród 30 uczniów zaledwie 16 zaklasyfikowano do jednej grupy na podstawie ocen z matematyki i z literatury, 23 – do jednej grupy na podstawie ocen z matematyki i fizyki,. 12 znalazło się w tej samej grupie z punktu widzenia wszystkich trzech przedmiotów. Współczynniki korelacji między zdolnościami do różnych przedmiotów wynosiły: matematyka – fizyka 0,75: matematyka – literatura – 0,49: fizyka – literatura – 0,21.

Po czwarte, dla uzasadnienia naszego punktu widzenia interesująca wydaje się próba porównania wyników naszych badań eksperymentalnych nastawionych na rozwiązywanie matematycznych i niematematycznych zadań testowych.

Jako pierwsze porównano wyniki testów XV serii. W tej serii obok prób matematycznych, wymagających całkowitej zmiany utrwalonego stereotypowego układu działań, przełączania się z jednego sposobu działania na inny, występuje również specjalny test, wymagający całkowitej zmiany działania stereotypowego w sytuacji niematematycznej (praca z tabelami korektorskimi). Nie stwierdzono istnienia korelacji między wynikami pracy badanej za pomocą testów matematycznych oraz testu niematematycznego. Wydaje się, że te dwa typy działania zupełnie nie są skorelowane między sobą. W szeregu przypadków stwierdzono korelację ujemną: uczniowie, którzy dobrze sobie dali radę z testami matematycznymi i wykazali dużą ruchliwość procesów myślowych w dziedzinie matematyki, uzyskali znacznie gorsze wyniki w badaniu testem specjalnym, i odwrotnie. Z dwóch powodów nie analizujemy tych wyników w sposób bardziej szczegółowy. Po pierwsze, testem specjalnym przebadano, jak dotychczas, zbyt małą liczbę osób (15), by można było na tej podstawie wysnuć konkretne wnioski. Po drugie, nie udało nam się osiągnąć, by uczniowie wykonywali ten test z zainteresowaniem. Niektóre osoby badane miały stosunek obojętny do zadania, podkreślały fakt, że czynności są jednostajne i bezsensowne. W tej sytuacji, skoro nie udało się wyrównać roli czynnika zainteresowania, nie można oczwiście przywiązywać dużej wagi do uzyskanych wyników. Dlatego też nie twierdzimy, że wyniki zadań XV serii wskazują na swoistość przejawiania się plastyczności procesów myślowych. Otrzymane wyniki traktujemy jako orientacyjne i wymagające dalszego sprawdzenia.

Bardziej ugruntowanych danych dostarczyła XII seria, w której próby testowe na uogólnianie niematematyczne są związane z tworzeniem sztucznych pojęć. Zadania tej serii wzbudziły zainteresowanie uczniów. Przebadano nią 124 zdolnych uczniów. Osoby badane porangowano na podstawie uzyskanego przez nie średniego wskaźnika rozwiązania zadań tej serii. Po czym postanowiliśmy zastosować następującą metodę. Przeanalizowaliśmy macierz współczynników korelacji wewnętrznych wyników serii testów uogólniania matematycznego, wybierając z tej macierzy dwie pary serii. Pierwsza obejmowała zadania najsłabiej skorelo-. wane między sobą, druga – najsilniej korelujące. Następnie „dołączyliśmy” do każdej z tych par serię XII. Obliczono współczynniki korelacji rangowej wyników 24 osób badanych serią XII i każdą z wyodrębnionych serii3. Otrzymaliśmy w ten sposób macierze współczynników korelacji wewnętrznych trzeciego stopnia. Pierwsza obejmowała wyniki serii XII (uogólnianie materiału niema tematycznego) i wyniki dwóch serii najsłabiej skorelowanych, badających uogólnianie materiału matematycznego. W drugiej macierzy znalazły się wyniki tejże XII serii oraz dwóch serii najsilniej między sobą skorelowanych. Uzyskano w ten sposób możliwość oceny miejsca XII serii niema tema tycznej w szeregu dwóch „najdalszych” i dwóch „najbliższych” sobie serii matematycznych.

Najmniejszy współczynnik korelacji (0,37) stwierdzono między wynikami VII i X serii. Otrzymano macierz współczynników korelacji wewnętrznych przedstawioną w tabeli 2. A zatem wyniki rozwiązania zadań tych serii są dodatnio skorelowane między sobą. Otrzymane przez nas współczynniki korelacji są statystycznie istotne na poziomie 0,05. Uzyskane dane poddano analizie czynnikowej wykorzystując jednoczynnikowy model Spearmana.

Seria XII, mimo istotnych ładunków, wyraźnie odbiega. Macierz czynnikową można interpretować w sposób następujący: czynnik ogólny (ogólna zdolność uogólniania) niewątpliwie wywiera wpływ na wyniki uzyskiwane we wszystkich trzech seriach, ale serie IX i X są wyraźnie połączone, – działa tu czynnik grupowy, którego nie uwzględnia model Spearmana. Jak świadczą wszystkie dane, tym czynnikiem grupowym jest właśnie zdolność uogólniania materiału matematycznego.

A zatem w grupie serii badających uogólnianie matematyczne seria XII zajmuje miejsce określone przez najniższy współczynnik korelacji między wynikami tych serii. Wniosek ogólny można sformułować w sposób następujący: zdolność uogólniania jako zdolność ogólna ma znaczenie w rozwiązywaniu wszystkich testów (zarówno matematycznych, jak i niematematycznych) bada- 1 jących uogólnianie, jednak testy matematyczne łączy coś w rodzaju czynnika grupowego. Przekonuje nas o tym również fakt, że im uczeń jest zdolniejszy, tym mniejszą stwierdza się korelację między wskaźnikami rozwiązania zadań na uogólnianie materiału matematycznego i wskaźnikami rozwiązania zadań XII serii. Sprawdzenie tego przypuszczenia będzie naszym kolejnym zadaniem. W tym celu dużą grupę osób należy przebadać wszystkimi 8 testami, a następnie poddać analizie czynnikowej w oparciu o dwuczynnikowy model Holzingera (patrz Tiepłow, 1965).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.